Winterstage in Vallée de la Clarée

5-daagse vervolgcursus op sneeuwschoenen

In 2008 volgde ik samen met Ivo een winterstage voor bergwandelaars in Chamonix via de Klim- en Bergsportfederatie. Het was een goede kennismaking met lawinekunde en winternavigatie maar er was te weinig tijd om echt praktijkervaring op te doen.

Als vervolg, wilde ik een echte tocht waarbij ons de nodige zelfstandigheid werd gelaten maar de gids ons kon wijzen op fouten. Daarnaast moest er ook nog ruimte zijn voor leermomenten over lawinekunde en reddingsoefeningen.

Ik sprak Arnaud Dewez aan, die de KBF-cursus ‘touwgebruik en veiligheid’ geeft en zijn eigen gidsbureau PasseMontagne heeft opgestart. Zijn tweetalige vriend Dominique Olbrechts die verantwoordelijk is voor de winteropleiding van de Waalse bergwandelgidsen zou onze begeleider worden. Na een publieke oproep kon ik 4 andere enthousiaste winterwandelaars vinden.

Plaats van het gebeuren is de Vallée de la Clarée, een streek in de Hautes Alpes (Franse Alpen) waar enkel toerskiërs en sneeuwschoenwandelaars welkom zijn.

Kennismaking

De Vallée de la Clarée ligt onder een dik pak sneeuw, zoveel hebben ze volgens de sneeuwberichten van Méteo France in 40 jaar niet gezien. De zon is volop van de partij terwijl het in de noordelijke Alpenregionen aan het sneeuwen is. Dat klinkt als het ideale scenario maar het lawinegevaar krijgt score 3 en is dus niet te onderschatten.

We hebben met onze gids afgesproken in de gemoedelijke gîte d’étape “La Découverte” in Névache. Ons appartement is klein maar fijn. We wisselen onze verwachtingen van de stage uit en bekijken de planning. Daarna mogen we de voeten onder tafel steken. De saus vloeit even rijkelijk als de rode wijn.

Passage délicat
Afstand: 10,5km
Hoogtemeters: 950m stijgen, 435m dalen

Het harde wandelspoor langs de Clarée zorgt ervoor dat we onze sneeuwraketten nog niet hoeven aan te doen. De GR de Pays du Tour du Mont Thabor leidt ons dieper de vallei in. Daarna steken we de rivier over en stappen naar de ondergesneeuwde autoweg. Bij een kapel trachten we tevergeefs beschutting te vinden voor de koude wind.

Vooraleer van start te gaan, doen we een ‘groep-check’ van de lawinebieps. Zowel het zend- als het ontvangstsignaal werken goed, dus kunnen we de steile beklimming naar Chalets de Biaune aanvatten. Zigzaggend volgen we enkele toerski-sporen want daar is de sneeuw verijsd en is het makkelijker lopen.

Klim naar Chalets de Biaune

Uit de luwte van de wind wordt het erg warm. In de blauwe hemel zijn steeds meer ‘Föhnwolken’ te zien, een soort lensvormige wolken die veroorzaakt worden door de Nordföhn. Nabij la Gueyta wordt het toerbrood massaal boven gehaald, die de concurrentie aangaat met de powerbar. Alles wordt doorgespoeld met wat warme thee.

Nabij La Gueyta

Geen siësta in de zon voor ons, maar individuele oefeningen met de lawinebieps. De eerste gaat bergop. Door iets te enthousiast te starten, trap ik al snel op mijn adem. Dan maar wat rustiger aan. Alles gaat vlot. De techniek hebben we allemaal onder de knie, vooral aan de snelheid moet gewerkt worden. De tweede oefening gaat bergaf. Dominique haalt opgelucht adem als Bart mijn tijd nog verbetert.

Op aanraden van de huttenwaard in Névache, volgen we niet verder de GR Pays omdat die een steile en delicate rotspassage inhoudt, maar klimmen verder omhoog. Er komen steeds meer wolken op en een koude noorderwind blaast hard in ons gezicht. Op sommige stukken is de sneeuw volledig weggeblazen en komt de rotsige ondergrond bloot te liggen. We laveren met de sneeuwschoenen tussen de stenen. De inspanningen laten zich ondertussen voelen. Hellingen traverseren met sneeuwschoenen is niet zo eenvoudig. Het zet veel druk op de enkels en vergt concentratie.

Terug langs de GR Pays richting Refuge du Ricou

Af en toe zitten we in de wolken en is het zicht erg beperkt. Daardoor dalen we te vroeg af in de Ravin de la Raoute, waardoor we toch voor de steile passage komen te staan. Tussen twee corniches in, door de wind opgehoopte sneeuw aan de lijzijde van de helling, lijkt er een doorgang mogelijk, maar een helling van bijna 40° schrikken sommigen onder ons af. Er is wat onenigheid over wat we nu best doen (afdalen en de vallei verder volgen of de passage nemen), maar voor we iets kunnen beslissen, is Dominique er al vandoor. Hij laat een touw zakken voor deze die wat hulp kunnen gebruiken. Eén per één pakken we de passage aan. Ik schop de tanden van de sneeuwschoenen zo hard mogelijk in de helling en duw me af. Mijn kuiten verstijven en om de zoveel stappen moet ik even uitblazen.

Het vervolg naar Refuge du Ricou is gelukkig eenvoudiger maar bij Gerlinde gaat het licht uit en ook bij de rest is het beste eraf. Heidi deelt stukjes powerbar uit.

Als de hut in zicht is, valt de duisternis in. De huttenwaard kan niet lachen met onze late aankomst maar we zijn gelukkig nog net op tijd voor het lekkere avondmaal. Aan tafel wordt opnieuw overleg gepleegd en het programma aangepast. We moeten met ieder zijn fysieke conditie rekening houden en bovendien dient er ook voldoende ruimte zijn voor leermomenten. Omdat we de volgende twee nachten in een tent slapen, hebben we wat flexibiliteit.

C’est beau ici, hein!
Afstand: 8,5km
Hoogtemeters: 323m stijgen, 258m dalen

Voor het ontbijt trek ik naar buiten om van de zonsopgang te genieten. De eerste zonnestralen vallen op de besneeuwde Crête de Queyrellin. De wollige hond van de hut vergezelt me. Als ik terug binnenga, is de huttenwaard de kachel aan het opstoken. De anders zo norse man verwoordt mijn gedachten ‘C’est beau ici, hein!’.

Uitzicht vanaf de Refuge de Ricou op Vallée de la Clarée

We dalen via de GR57 af naar de vallei, waar we de ondergesneeuwde weg oppikken die ons dieper de vallei inleidt voorbij het dorpje Laval. Tegen de middag zitten we in Refuge des Drayères, aan het dalhoofd van de Vallée de la Clarée. We zetten de tent op in de open vlakte, terwijl Dominique zijn sneeuwhol uitgraaft. Een muurtje van sneeuwblokken moet de wind afleiden. De sneeuw is erg korrelig en de piketten hebben in het begin weinig houvast tot de sneeuw rond de piketten verijst door het contact met het metaal.

Refuge des Drayères

Daarna kruipen we de helling op om een doorsnede (‘coupe’) te maken van het sneeuwdek. Diverse technieken worden gebruikt om de hardheid en stabiliteit van de lagen na te gaan. De hardheid testen we door er een voorwerp in te duwen, eerst onze vuist, daarna onze vinger en tot slot een potlood. Enkel het laatste gaat er vlot in; de sneeuw is dus best hard.

De stabiliteit proberen we op diverse manieren uit. We snijden enkel stukken door met een touw en testen welke lagen gaan schuiven als je er druk opzet, bijvoorbeeld door met de vlakke hand op een sneeuwschop te slaan die met het blad bovenop het sneeuwdek is geplaatst, of door er op te springen.

’s Avonds zoeken we de warmte van de hut op om ons potje te koken. Het is rustig. We kunnen gebruik maken van een apart vertrekje om ons benzinevuur te plaatsen. Er staat puree op het menu met spek en eigen gedroogde wortelen en bonen.

Paradis
Afstand: 10km
Hoogtemeters: 742m stijgen, 742m dalen

Vandaag hebben we een dagtocht gepland. Gerlinde voelt haar niet zo best en laat de tocht aan haar voorbij gaan. Met z’n vijven zetten we de beklimming in langs de Torrent de Brune. Van de rechteroever gaat het naar de linkeroever en terug. Op de kaart is een skiroute aangeduid richting Col de Névache. Op basis van de hellingsgraad op de kaart leek die ook doenbaar voor wandelaars. Dankzij het heldere weer hebben we weinig moeite om de route te vinden. We zetten de sneeuwschoenen op stijgstand en trekken een spoor naar de col. Achterom kijken we uit op Les Rochilles. Nog wat hoger kijken we over de bergkam heen en zien het massief van de Ecrins liggen. De vergletsjerde top van de Dôme des Ecrins steekt er bovenuit.

Klim naar Col de Névache met het massief des Ecrins op de achtergrond

Van de Col de Névache steken we door naar de Col des Muandes. Eerst gaat het een steil stukje opnieuw naar beneden, en dus zetten we de sneeuwschoenen vast. Daarna traversen we langs de berghelling. De zon doet de sneeuw zacht worden.

Col des Muandes

Nooit gedacht dat ik in de winter op 2820m in het zonnetje zou kunnen lunchen. We kijken uit over de Vallée Etroite waar we enkele toerskiërs zien klimmen. Er is bij iedereen de zin om verder te gaan maar we moeten helaas terug. De afdaling door de Ravin des Muandes is een pareltje. Een panorama van besneeuwde bergtoppen rondom. Losse sneeuw waarin je met de raketten heerlijk in wegzakt.

Terug afdalen naar Refuge des Drayères

Vroeg op de namiddag zijn we terug bij de hut en hebben nog de tijd om een reddingsoefening te simuleren. Eerst geeft Dominique wat tekst en uitleg en daarna trekken we naar buiten. Ik blijk de enige met een GSM en dus mag ik de helikoper bellen. Niet de meest leuke opdracht. Terwijl de andere zich warm houden door met de lawinebieps te zoeken en de slachtoffers op de graven, sta ik te rillen van de kou.

Na afloop vraagt iemand zich af of je met een sonde eigenlijk wel voelt of er iemand onder de sneeuw ligt. We testen het met de nodige voorzichtigheid uit, en voelen duidelijk dat we op iets zachts botsen.

Door de ruime porties die ik heb voorzien, kan zelfs de gids deze avond met gemak mee dineren. De rijstschotel met gedroogde ajuin, paprika’s en vlees glijdt iets beter naar binnen dan de puree dan de dag voordien maar nog heb ik een portie over. Mijn zware overschotjes mag ik terug naar het dal meenemen.

Luxe
Afstand: 14km
Hoogtemeters: 607m stijgen, 767m dalen

We trekken terug naar beneden richting de Refuge Buffère, maar om het interessant te maken doen we nog een ommetje via de Refuge du Chardonnet. Een duidelijk pad leidt naar de Chalets de Queyrellin. Vanaf het kapelletje moeten we opnieuw zelf sporen. We laten wat afstand tussen elkaar omwille van de steile en lawinegevoelige helling boven ons. Ook van benedenuit kan je immers een sneeuwlawine veroorzaken.

Klim naar Chalets de Queyrellin

Crête du Diable en Crête du Raisin kijken imposant op ons neer. Het terras van de berghut is ingenomen door heel wat dagjesmensen.Via een variant van de GR57 gaat het terug bergaf tot la Basse Sausse. Bij Pont du Rately leidt een pittig maar eenvoudig klimmetje naar Refuge Buffère. Heel wat dagjesmensen dalen af naar de vallei. De hut zit vol maar het is er erg gemoedelijk. We genieten van een warme douche en een fris biertje. Deze wintertocht is een luxeversie van wat we normaal doen.

Op weg naar Refuge du Chardonnet

Au secours!
Afstand: 9km
Hoogtemeters: 600m stijgen, 1020m dalen

Als we ’s morgens door het raam kijken, zien we een corona en irisatie van wolken boven de Crête de l’Echaillon. De zonnestralen worden afgebogen op kleine waterdruppels of ijskristallen in de wolken en die zorgen voor diverse kleuren.

In de vallei van de Buffère

Een duidelijk uitgetreden pad in de vallei van de Buffère leidt ons hoger de bergen in. Heel wat minder mensen klimmen naar de Crête de l’Echaillon. Als we voor de helling staan bekijken we de beste route: naar het zadel en vervolgens verder via de graat. Arvid doet nog een ommetje naar een hoger topje, waar de Crête de Cristol aansluit, en Bart en mezelf besluiten te volgen.

Klim naar Crête de l’Echaillon

Op de kaart is geen winterroute aangeduid die afdaalt naar de vallei van le Lac Rond en Lac de Cristol, maar het is praktisch wel mogelijk. Terwijl we aan het lunchen zijn, verrast onze gids ons met een onaangekondigde reddingsoefening. Eventjes twijfelen we of hij het wel serieus meent, maar als blijkt van wel, rapen we snel ons materiaal bijeen en schieten in actie. Terwijl Heidi de hulpdiensten waarschuwt, loopt de rest zigzag de helling af. Drie lawinebieps zijn verstopt en worden allemaal snel gevonden. We zijn geslaagd!

Terug afdalen naar Névache

Terwijl we onze rugzakken opnieuw aantrekken, komen twee raven aanvliegen op zoek naar etensrestjes. De afdaling naar Névache is niet van de poes. Het ondergesneeuwde zomerpad slingert tussen de bomen steil de helling af. Heidi kreunt van de pijn door een scheur in haar bilspier, die ze opgelopen heeft als ze vanmorgen met haar rugzak haar sneeuwschoenen aandeed.

In het dal is de sneeuw volop aan het wegsmelten. Grote pakken glijden van de daken. We gaan iets drinken in een klein cafeetje bij de kerk en ’s avonds schuiven we de voeten een laatste keer onder tafel in gîte d’étape la Découverte.

Conclusie

Een geslaagde stage in een prachtige streek en in amusant gezelschap. Ik ga er zeker nog eens terug voor het maken van een echte kampeertrekking. Sneeuwhoogtes verschillen van jaar tot jaar maar er is wel sneeuwzekerheid, zeker hogerop in de vallei. Het is een gebied waar kennis van lawinekunde onontbeerlijk is.

Meer beelden in dit fotoalbum.

PRAKTISCHE INFO

BEREIKBAARHEID
Vanuit België is het ongeveer 900km rijden naar Névache. Je kan de auto makkelijk kwijt op de parking van de gîte of in het centrum. Vaak wordt de handrem los geplaatst om vastvriezen te vermijden. Als het een lange tijd goed weer is geweest, is de Col de Lauteret open en kan je via Briançon naar Névache rijden. In het andere geval moet je de Fréjut-tunnel nemen in Modane en dan rijdt je via Italië naar Névache.

Ook met het openbaar vervoer kan je hiernaartoe. Ofwel neem je de TGV-Thalys naar Paris Nord en de nachttrein vanuit Paris Austerlitz naar Briançon ofwel een dag-TGV rechtstreeks naar Marseille en daarna een regionale trein naar Briançon. Boeken 3 maand op voorhand. Voor goedkope tickets heb ik de beste ervaringen met de website van de SNCF maar ook via de NMBS kan je tickets boeken.

Vanuit Briançon rijdt er een navette van Résalp naar Névache Ville Haute, wellicht enkel in de vakantieperiodes. Uren zou je tijdens het seizoen hier moeten vinden. Er wordt normaal wel voor aansluiting gezorgd met de treinen. Meer info via telefoon: 0033 (0)492 20 47 50.

OVERNACHTING
Wij overnachten in Gîte d’étape la Découverte in Névache, Refuge du Ricou en Refuge Buffère in half pension. Prijs tussen de €35-40 per persoon. Eten in alle drie de hutten is lekker. Het koppel die de Refuge du Ricou openhoudt is enkel wat nors.
Meer info over andere hutten en overnachtingsplaatsen in Névache en omgeving vind je op deze website.

In Frankrijk kan je wildkamperen maar wie wil, kan makkelijk een huttentocht op sneeuwschoenen maken. Reserveren is in de vakantieperiodes voor sommige hutten wel aan te raden, zeker deze relatief dicht bij de bewoonde wereld. Vergewis je wel of dat de route tussen de hutten geen te grote lawinerisico’s inhouden.

BEWEGWIJZERING
Winterroutes worden niet aangeduid, met uitzondering van de route naar Refuge des Drayères in de Vallée de la Clarée. Een kennis van kaart en kompas is dus onontbeerlijk. Ook GPS is in deze contreien aan te raden voor als het weer tegenzit en je je niet kan veroorloven om fouten te maken.

BEGELEIDING
De tocht werd georganiseerd door Arnaud Dewez, van PasseMontagne (http://www.passemontagne.be. Zijn vriend, Dominique Olbrechts, deed de begeleiding. Onze gids is verantwoordelijk voor het wintergedeelte van de bergwandelgidsen van de Club Alpin Belge, De Waalse tegenhanger van de KBF.

Deelnameprijs was overeengekomen op €335 per persoon in het geval van 6 deelnemers (één iemand is bij ons nog op het einde uitgevallen), dat is voor de begeleidingskosten (inclusief kosten van gids), verzekering, gebruik touw en EHBO. De prijs was exclusief overnachting en transport. Er moest ook zelf voor materiaal gezorgd worden maar er waren enkele sets van sneeuwschoenen beschikbaar.

WEER- EN LAWINEBERICHT
Op de website van Meteo France kan je weerberichten en lawinebulletins opvragen. Kijk onder Montagne > Prévisions > Alpes du Sud > Hautes Alpes voor het weerbericht en bij Montagne > Bulletins > Alpes du Sud > Hautes Alpes voor het lawinebericht.

Het is altijd nuttig om het minstens een week voor je vertrekt al elke dag te bekijken, zo heb je ook wat achtergrond van wat er al is gebeurd voor je er bent. Indien nodig kan je dan al je tocht wat aanpassen in functie van het lawinerisico dat je verwacht. Uiteraard moet je je ook ter plaatse van vergewissen wat de situatie is. Huttenwaarden zijn daarvoor het best geplaatst en kennen vaak gevaarlijke zones.

NOODNUMMER
Het internationale noodnummer is 112. De regio kent een goed GSM-bereik.

BEVOORRADING
Enkel in Névache vind je enkele winkels. Er is een bakkerij in Ville Haute en in het gehuchtje Roubion ook een kruidenierszaak (lager in de vallei van de Clarée op een tweetal kilometer van Ville Haute). In Ville Haute zijn er ook twee bergsportzaken waar wellicht aan brandstof kan geraakt worden en waar ook sneeuwschoenen en veiligheidsmateriaal (lawinebieps, sonde, schop) gehuurd kan worden.

MEER FOTO’S:
Foto’s van Gerlinde Ruttens
Foto’s van Arvid Dujardin

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: